ช่วงปลายเดือนมีนาคมถึงต้นเดือนเมษายนเช่นนี้ ถือเป็นช่วงเวลาแห่งการวางแผงหนังสือใหม่สำหรับคนไทยโดยทั่ว ๆ ไป (อย่างน้อยก็สำหรับคนชั้นกลางในกรุงเทพฯ) เพราะนี่เป็นวาระที่งานสัปดาห์หนังสือฯ ณ ศูนย์ประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ จะย้อนกลับมาอีกครั้งหนึ่ง ขณะเดียวกัน สำหรับคนกลุ่มเล็ก ๆ อีกกลุ่มหนึ่งแล้ว ในช่วงเวลาเช่นนี้ ยังจะมีการประชุมประจำปีของศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธรถูกจัดขึ้นเป็นประจำ ซึ่งก็จะมีหนังสือวิชาการใหม่ ๆ น่าสนใจจำนวนหนึ่งที่ถูกตีพิมพ์อย่างสด ๆ ร้อน ๆ เพื่อนำมาวางขายในงานประชุมดังกล่าวเช่นกัน

วันนี้ ผมมีโอกาสไปร่วมฟังการประชุมประจำปีที่ศูนย์มานุษฯ มา และได้พบหนังสือออกใหม่น่าสนใจจำนวนหนึ่ง และคาดว่าหนังสือเหล่านี้น่าจะถูกนำไปวางจำหน่าย ณ งานสัปดาห์หนังสือฯ ที่เพิ่งเริ่มต้นขึ้นในวันนี้เช่นกัน

 

เล่มแรก เป็นหนังสือแปลผลงานวิชาการของนักสังคมวิทยาชาวฝรั่งเศส "ปิแยร์ บูร์ดิเยอ" ที่มีชื่อว่า "เศรษฐกิจของทรัพย์สินเชิงสัญลักษณ์" โดย ชนิดา เสงี่ยมไพศาลสุข เป็นผู้แปล และมี อ.นพพร ประชากุล (ผู้ล่วงลับ) เป็นบรรณาธิการ จัดพิมพ์โดยสำนักพิมพ์คบไฟ

หนังสือเล่มนี้ดัดแปลงมาจากวิทยานิพนธ์ศิลปศาสตร์มหาบัณฑิต สาขาการแปลฝรั่งเศส-ไทย ของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และจะมีเนื้อหาสำคัญที่แบ่งออกเป็นสองส่วน คือ เศรษฐกิจของทรัพย์สินเชิงสัญลักษณ์ และ มโนทัศน์สำคัญ ๆ ทางสังคมวิทยา-มานุษยวิทยา ในผลงานของปิแยร์ บูร์ดิเยอ

นี่เป็นคำโปรยบนปกหลังของหนังสือเล่มนี้ครับ

คำว่า "ทรัพย์สินเชิงสัญลักษณ์" มีนัยยะกำกวมอยู่ในตัวมันเองอย่างไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ ไม่ว่าจะเป็นของกำนัล ค่าเลี้ยงดูบุตร หรือค่าเดินทางไปจาริกแสวงบุญ กล่าวคือ ความเป็นทรัพย์สินทำให้มันมีมิติทางเศรษฐกิจ เช่น ของขวัญเป็นสิ่งที่ต้องใช้เงินซื้อหามา การเลี้ยงดูลูกสักคนให้เติบใหญ่ต้องใช้เงินก้อนโต การเดินทางไปจาริกแสวงบุญนั้นมีราคาต้องจ่าย แต่แล้วก็เหมือนมีมนตรามาเสกเป่าให้มิติเรื่องเงิน ๆ ทอง ๆ หายวับไปจากทรัพย์สินเหล่านี้ คงเหลือเพียงมิติเชิงสัญลักษณ์ไว้ให้ชื่นชมซาบซึ้งปลื้มปีติ

ทุกคนรับรู้เสมือนว่าของขวัญเป็นเรื่องของน้ำใจที่คนดี ๆ เขามีให้กันล้วน ๆ (แต่อีกใจหนึ่งก็รับรู้ว่าต้องมีการให้ตอบแทนในมูลค่าที่ใกล้เคียงกัน) พ่อแม่เลี้ยงลูกตามสัญชาตญาณของความรักที่ไม่หวังผลตอบแทน (แต่บางท่านก็คาดหวังลึก ๆ ว่า ลูก ๆ จะตอบแทนให้ด้วยความกตัญญูโดยไม่ต้อง "ลำเลิก" บุญคุณ) ผู้ต้องการไปสักการะสิ่งศักดิ์สิทธิ์สมควร "แชร์" ค่าใช้จ่ายกับผู้มีจิตศรัทธาร่วมกัน (ด้วยการซื้อทัวร์จาริกแสวงบุญกับบริษัท ก.)

ทรัพย์สินเชิงสัญลักษณ์จึงเป็นทรัพย์สินที่กลบเกลื่อนมิติทางเศรษฐกิจ (ผลประโยชน์) ของมันเอาไว้อย่างแนบเนียน โดยฉาบเคลือบไว้ด้วยคุณค่าทางจิตใจเชิงนามธรรม และด้วยอาศัยการสมรู้ร่วมคิดของคนในสังคมที่ต่างก็ทำทีว่ารู้ไม่ทันเกมนั่นเอง

 

เล่มที่สอง เป็นงานวิชาการของนักมานุษยวิทยาอาวุโสอย่าง ม.ร.ว.อคิน รพีพัฒน์ ที่มีชื่อว่า "วัฒนธรรมคือความหมาย: ทฤษฎีและวิธีการของคลิฟฟอร์ด เกียร์ซ" จัดพิมพ์โดย ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน)

นี่น่าจะเป็นงานเขียนชั้นรองเกี่ยวกับผลงานความคิดของคลิฟฟอร์ด เกียร์ซ นักมานุษยวิทยาที่มีความสำคัญมากที่สุดคนหนึ่งของโลก เล่มแรกของประเทศไทย ที่นำเสนอตั้งแต่ประวัติชีวิตของเขา ไปจนกระทั่งถึง การทำงานในทางมานุษยวิทยา

บทที่อยากจะแนะนำให้อ่านและน่าจะนำมาประยุกต์ใช้ในการวิเคราะห์สังคมไทยได้อย่างสนใจในหนังสือเล่มนี้ ก็คือ บทสุดท้ายที่ชื่อว่า นครา: รัฐละคร (มีนักวิชาการหลายคนแปลคำนี้ไว้อย่างสละสลวยว่า "นาฏรัฐ") แห่งบาหลีในคริสต์ศตวรรษที่ 19 ซึ่งว่าด้วยหนังสือสำคัญเล่มหนึ่งของเกียร์ซคือ Negara: The Theatre State in Nineteenth-Century Bali

 

เล่มสุดท้าย "รัฐจากมุมมองของชีวิตประจำวัน 1: รวมบทความจากการประชุมประจำปีทางมานุษยวิทยาครั้งที่ 6" จัดพิมพ์โดยศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร

จริง ๆ แล้ว หนังสือชุดนี้จะมีอยู่สองเล่ม แต่โดยฉันทาคติส่วนตัว เมื่องานที่ผมสนใจกลับถูกนำมารวมอยู่ในเล่ม 1 เสียหมด ผมจึงซื้อหนังสือชุดนี้มาเพียงเล่มเดียว และคงสามารถเขียนแนะนำได้เพียงแค่เล่มเดียวเช่นกัน (ต้องขออภัยมา ณ ที่นี้ด้วย 555)

บทความน่าสนใจที่ถูกนำมารวมอยู่ใน รัฐจากมุมมองของชีวิตประจำวัน 1 ก็มีเช่น "มานุษยวิทยาว่าด้วยรัฐ: บทสำรวจความคิดและพลังของมานุษยวิทยา" โดย ยศ สันตสมบัติ, "อนาคตการศึกษาเรื่องรัฐ ในสังคมไทย" โดย ธงชัย วินิจจะกูล (ซึ่งหลายคนคงเคยอ่านผ่านตาไปบ้างแล้วทางอินเตอร์เน็ต), และ "ทัศนะจากล่างขึ้นบน: แนวการศึกษาทางมานุษยวิทยาว่าด้วยเพศสภาพและรัฐ" โดย แคทเธอรีน เอ. บาววี

edit @ 27 Mar 2008 00:24:09 by คนมองหนัง