เมื่อไม่กี่วันมานี้ ผมมีโอกาสได้อ่านเรื่องสั้นชื่อ "ข้าพระพุทธเจ้า" ของสุจิตต์ วงษ์เทศ ในช่อการะเกดฉบับที่ 46 "ขออีกสักครั้งให้รักหวนคืน สบสังวาสสโมสร ครั้งที่ 2"

เรื่องสั้นชิ้นนี้พยายามชี้ให้เห็นถึงรากฐานของความคิดความเชื่อในเรื่องกษัตริย์ของสุวรรณภูมิ ซึ่งมีที่มาทั้งจากศาสนาพราหมณ์-ฮินดู และ ศาสนาพุทธ

โดยในส่วนของศาสนาพุทธนั้น มีความเชื่อว่าพระราชาหรือสมมติราชามีบรรพชนคือ สมเด็จพระบรมโพธิสัตว์เจ้า ส่งผลให้พระราชามีสถานะเป็นพระพุทธเจ้าในที่สุด

ดังคำแทนตัวเองของบรรดาไพร่บ้านพลเมืองในเวลาพูดกับพระราชา ซึ่งได้แก่คำว่า "ข้าพระพุทธเจ้า" นั่นเอง

ข้อเสนอของสุจิตต์ทำให้ผมหวนนึกถึงงานวิชาการของนักมานุษยวิทยาที่เชี่ยวชาญเรื่องลาว อย่าง Grant Evans

Evans เสนอว่าในช่วงทศวรรษ 1990 เป็นต้นมา ผู้คนในประเทศลาวเริ่มใช้ภาษาพูดที่เป็นภาษาปฏิวัติน้อยลง แต่หันมาใช้ภาษาพูดที่เชื่อมโยงกับสังคมสมัยที่ยังถูกปกครองโดยสถาบันกษัตริย์มากขึ้นในการดำเนินชีวิตประจำวัน

ดังเช่นคำแทนตัวเอง/สรรพนามบุรุษที่ 1 ซึ่งในช่วงปฏิวัติจะใช้คำว่า "เฮา" ที่แปลว่า เรา/ฉัน แต่ในช่วงทศวรรษ 1990 เป็นต้นมา คำที่เก่าแก่กว่าอย่าง "ข้าพเจ้า" ซึ่งนอกจากจะหมายถึง ฉัน แล้ว ยังแปลว่า "ข้าทาสของพระพุทธเจ้า" (ข้าพระเจ้า) อีกด้วย ก็ได้หวนกลับถูกนำมาใช้อีกครั้งหนึ่ง โดยการเริ่มต้นของ "ไกสอน พมวิหาน" อดีตผู้นำพรรคคอมมิวนิสต์ลาว ตั้งแต่ในช่วงต้นทศวรรษ 1980

คำว่า "ข้าพระพุทธเจ้า" หรือ "ข้าพเจ้า" ที่หลายคนใช้กัน จึงมีความเป็นมาและเกร็ดประวัติที่น่าสนใจเช่นนี้เอง

----------

ของฝากอีกชิ้นหนึ่งคือบทกวีล่าสุดของไม้หนึ่ง ก. กุนที ที่ตีพิมพ์ในมติชนสุดสัปดาห์ ฉบับประจำวันที่ 5-11 ธันวาคม 2551

อา Q เกียรตินิยม

การเมืองไทยก้าวหน้าไปมาก

แม้แต่นายสมัคร ก็ยังมีความก้าวหน้า

แสงแห่งทุนปลุกปฏิกิริยา

รีบทำมาค้าขายขยายคลัง

การเมืองไทยก้าวหน้าไปมาก

คนรากหญ้ายิ่งไม่ยอมอยู่ล้าหลัง

ชัดเจนสิทธิ์หน้าที่ มีกำลัง

จะปลูกสร้างยุคศรีอาริย์ด้วยมือตัว

เสรีชนแพร่ลามเหมือนแบคทีเรีย

ล้มนรกสวรรค์แบ่งดีชั่ว

เหลือเพียงพุทธปัญญาขับมืดมัว

บัว 4 เหล่ามีทุกชั้นฐานันดร

หลังเคี้ยวกินอย่างตะกละกำซาบฝัน

เขี้ยวกรามดึกดำบรรพ์ก็ผุกร่อน

เพียงตีนเปลือยมือเปล่าเข้าโยกคลอน

อีกไม่นานก็หลุดถอนด้วยแรงเรา

edit @ 5 Dec 2008 04:00:42 by คนมองหนัง

edit @ 5 Dec 2008 05:41:12 by คนมองหนัง